اندیشه جوان

در اصل کلمه صلوة بین علمای لغت و تفسیر اختلاف است بعضی گفته‌اند: صلوة از ریشه عبری است و در زبان عبرانیان «صلوتا» کنیه یهودیان است. برخی، صلوة را از لفظ عبری «صلوة» مشتق می‌گیرند و در منابع سریانی الفاظی مشابه و معادل با «اقامه صلوة» به چشم می‌خورد.(۱۳) چنانچه در قرآن کریم «صلوات» به صیغه جمع؛ به معنی «معابد» به کار رفته است: «وَلَولا دَفعُ اللهِ النّاسَ بَعضَهُم بِبَعضٍ لَهُدِّمَتْ صوامِعُ وَبِیَعٌ وَصَلَوَاتٌ وَمساجِدُ یُذْکَرُ فیها اسْمُ اللهِ کَثیراً» «اگر خداوند، برخی از مردم را بوسیله برخی دیگر، دفع نمی‌کرد، صومعه‌های راهبان‌، کلیساهای نصارا و کنیسه‌های یهود و مساجدی که در آنها نام خدا بسیار زیاد می‌شود، ویران می شد(۱۴).» برخی از متاخرین، ریشه آن را آرامی پنداشته‌اند و با تحقیقاتی که اخیراً به عمل آمده ، این احتمال قوت گرفته است که اصل«صَلوة» سریانی باشد و از آن زبان، نخست در زبان جنوب عربستان، معمول گردیده است و شعرا، آنرا در اشعار به کار برده‌اند و پس از آن اعراب شمالی، لفظ «صلوة» را از عرب‌های جنوبی گرفته‌اند. در هر حال، پیش از اسلام این لفظ، به معانی «پرستش‌گاه» و «نیایش» به کار رفته است.(۱۵)

4- معانی صلوة

در اشتقاق معنوی نام «صلوة» در میان اهل لغت اختلاف نظر وجود دارد: معنای اول: گفته شده صلوة از دعا مشتق شده است(۱۶) و به معنای تبریک و تمجید می‌باشد و گفته شده نماز را به خاطر دعاهایی که در آن وجوددارد «صلوة» نامیده‌اند.(۱۷) «وَالصلاةُ الَتی هی العبادةِ المَخصوصَهُ اَصلُها الدُّعاء وسُمِّیت هذه العبادةُ بها کَتَسْمِیَةِ الشیءِ بِاسْمِ بَعْضِ ما یَتَضَّمَنُهُ (۱۸)» معنای دوم: گفته شده که این کلمه از «صلی» که از «صَلَّیت العود علی النّار» به معنای «چوب یا عصا را به کمک آتش، نرم و راست کرد(۱۹)». گرفته شده (۲۰) و چون مشتمل بر «کمک‌خواهی» از خداست به این نام نامیده‌اند چرا که انسان با استعانت از خداوند و نماز نرم و انعطاف‌پذیر می‌گردد.(۲۱) معنای سوم: امکان دارد که صلوة از «مصلی» «وصلة» که به معنای پیوستن است گرفته شده است.(۲۲) زیرا در نماز انسان چه از لحاظ روحی و جسمی به خدا می‌پیوندد و پل ارتباطی بین خدا و بنده است. معنای چهارم: در برخی از کتب لغت «صلوة» به معنی بزرگداشت و تعظیم نیز آمده است چنانچه لفظ «نم» در کلمه نماز به همین معنی است(۲۳) معنای پنجم: در جایی نیز صلوة به معنای «زیارت» آمده است. چنانچه از امیر المومنین – علیه السلام – درتفسیر «قد قامت الصلوة» آمده است که حضرت – علیه السلام – فرمود: «یعنی وقت زیارت ودیدار رسید»(24) معانی ششم: صلوة به معنای رحمت می‌باشد (۲۵) چنانچه خداوند در سوره احزاب می‌فرماید: «اِنَّ اللهَ وَمَلائِکَتَهُ یَصَلُّونَ عَلَی النَّبی یا آیها الَّذینَ امَنُو صَّلوُا عَلَیْهِ وَ سَلِّمُوا تَسلیما» «همانا خداوند و فرشتگان او بر پیامبر درود می‌فرستند ای اهل ایمان شما نیز بر او درود فرستید.»(26) معنای هفتم: و در جایی صلوة را اوج گرفتن عقل به سوی خدا به حدی که برای او سجده کرده و شکرگزار او باشیم(۲۷) معنی شده است