در قرآن كریم آمده است: خدا كه بر همه چیز بصیر است، در روز قیامت به عده‏ای نگاه نمی‏كند: ﴿ولایُكلّمهم اللّه و لاینظرُ اِلیهم یومَ القیامةِ و لایزكّیهم﴾[6] و نگاه تشریفی خود را نسبت به عده‏ای اعمال نمی‏كند.

اگر ما در مسیر صحیح حركت كنیم، آن حضرت ما را می‏بیند.

2. دلیل قرآنی وجود حضرت حُجّت (عج) چیست؟

مرحوم كلینی (رضوان اللّه علیه) در كتاب شریف كافی[4] طی بابی از ائمه(علیهم‌السلام) نقل كرده است كه به سوره قدر احتجاج كنید، زیرا در سوره قدر آمده است، هر سال لیلة القدری دارد و فرشتگان در شب قدر، هر سال با همراهی روح (جبرئیل سلام اللّه علیه)، همه احكام و امور را به زمین نازل می‏كنند.

وقتی فرشتگان احكام و امور را به زمین می‏آورند، باید آن را به كسی بسپارند، چون افراد عادی نمی‏توانند میزبان فرشتگان باشند و احكام صادره را تحویل بگیرند، پس تنها كسی كه در روی زمین مهمان‏دار فرشتگان و تحویل گیرنده این امور و مقدّرات است، وجود مبارك ولی عصر(علیه‌السلام) است، بنابراین با توجه به روایاتی كه مرحوم كلینی نقل كرد، از نظر قرآن، در شب قدر كه همه فرشتگان به همراهی جبرئیل(سلام اللّه علیه) یا روح، مقدّرات امور را نازل می‏كنند، باید آن را به كسی بسپارند و به او گزارش بدهند؛ گیرنده این امور وجود مبارك ولی عصر(ارواحنا فداه) است.

3. حیات حضرت ولی عصر(علیه‌السلام) از نظر علمی چگونه توجیه می‏شود؟

حیات طولانی امام زمان(علیه‌السلام) بر خلاف عادت است، نه بر خلاف علّیّت؛ یعنی به طور عادی كسی نمی‏تواند، هزار یا ده هزار سال زندگی كند؛ اما به صورت غیر عادی (خرق عادت) این كار ممكن است.

دوم. اگر بدانیم انسان چیست و چه كسی بدن او را اداره می‏كند، اصلاً این پرسش برای ما مطرح نمی‏شود؛ برای مثال برای عرفا و حكمای بزرگ، اصلاً چنین پرسشهایی مطرح نمی‏شود.

بنده زمانی به دندانپزشك محترمی مراجعه كردم. او می‏گفت دندانهای بعضی صد سال سالم می‏ماند و نمی‏پوسد؛ ولی اگر فولاد صد سال شب و روز كار كند، فرسوده می‏شود. چون اگر فولاد و آهن فرسوده شود، دیگر چیزی جایگزین آن نمی‏شود؛ امّا دندان انسان هر روز عوض می‏شود و هر روز سلولهای جدیدی جای سلولهای مرده و قدیمی را می‏گیرد.

با این توضیح، همه ذرات بدن در حركت و تعویض است و روح آدمی همه حركات این ذرات را تحت كنترل دارد. حال اگر روح انسان كاملی، بر خلاف عادت (نظم عادی)، بهترین سلولها را جایگزین كند و دقیق‏ ترین كنترلها را روی قسمتهای مختلف بدن داشته باشد، یك انسان كامل می‏تواند، میلیونها سال زنده بماند (این مطلبی است كه در علم پزشكی امروز به اثبات رسیده است).

مُلای رومی طی مثالی می‏گوید: اگر شما روز یا شبی در كنار نهر روانی كه آب آن به آرامی در حركت است، بنشینید و تصویر خورشید یا ماه را در آن ببینید، متوجه می‏شوید كه صدها عكس می‏آید و می‏رود و شما همچنان خیال می‏كنید كه ساعتها با عكس نخست روبه‏رو بوده‏اید، در حالی كه آینه‏ها و عكسهای متعدد، هر لحظه می‏آمدند و می‏رفتند.

آب مبدَل شد در این جو چند بار عكس ماه و عكس اختر برقرار[1]

این بزرگوار در جای دیگر می‏گوید:

ای برادر تو همان اندیشه‏ای ما بقی تو استخوان و ریشه‏ای[2]

بنابراین، اگر كسی روح و سلطه آن بر بدن خود را بشناسد، و سَیَلان، حركات و تعویض ذرات بدن را تحت كنترل روح بداند و نیز كمی با حكمت و عرفان آشنا شود، این اشكال كه چگونه یك انسان می‏تواند یك یا دو میلیون سال یا بیشتر بماند، برای او مطرح نمی‏شود. اگر پیوند روح با خالق جهان هستی به اندازه‏ای بود كه قدرت خاصی ما فوق قدرت افراد عادی یافت، می‏تواند همان طور كه بدن خود را می‏گرداند، خارج از بدن خود را هم اداره كند، زیرا خارج از روح او هم حكم بدن او را دارد.

وجود مبارك امیرمؤمنان(سلام اللّه علیه) در خطبه قاصعه نهج‏البلاغه می‏فرماید: من در حضور پیامبر اكرم‏صلی الله علیه و آله و سلم بودم كه مشركان حجاز به پیامبر اكرم‏صلی الله علیه و آله و سلم گفتند، اگر تو پیامبری معجزه‏ای (حسّی) بیاور تا تو را بپذیریم. آنگاه گفتند: دستور بده نیمی از درختی كه روبروی تو است، از نیمه دیگر جدا شود و به حضور تو بیاید. حضرت فرمود: اگر این كار را انجام بدهم، ایمان می‏آورید؟ گفتند: بلی. حضرت علی(علیه‌السلام) در ادامه می‏فرماید: من دیدم كه این درخت دو نیم شد و نیمی از آن در جای خود ایستاد و نیم دیگر حركت كرد و جلو آمد، به طوری كه شاخه‏های آن روی دوش ما قرار گرفت.

مشركان گفتند: دستور بده نیمه دیگر آن هم از جای خود حركت كند و نزد تو بیاید. پیامبر اكرم‏صلی الله علیه و آله و سلم این كار را هم انجام دادند. بعد گفتند: دستور بده دو نیمه درخت به هم متصل شود و در جای اول قرار گیرد؛ با این همه، مشركین باز هم ایمان نیاوردند.[3]

همه كرامات محال عادی هستند؛ نه محال عقلی كه محال عقلی (مانند 2*2=5) كرامت یا اعجازبردار نیست؛ به هر حال، حیات حضرت ولی‏عصر(عج) محال عادی است؛ نه محال عقلی.

4. مسئله وجود مقدس امام زمان‏(عج) از نظر فلسفی چگونه توجیه می‏شود؟ آیا دلیل فلسفی بر اثبات وجود آن حضرت وجود دارد؟

درباره وجود مبارك حضرت حجّت‏(عج) «برهان عقلی بر امكان» اقامه می‏شود؛ یعنی بر اساس حكم عقل، ممكن است انسان كاملی عمر طولانی داشته باشد.ما به دیدن عمرهای كوتاه عادت كردیم. اما اگر شخصی، از همه علل و عوامل طبیعی آگاه باشد و آنچه برای او سودمند است، فراهم كند و از آنچه برای او زیانبار است بپرهیزد، می‏تواند عمر طولانی داشته باشد. این مسئله خارق عادت است؛ نه خارق عقل. معجزه هم چیزی خارق عادت است، نه خارق عقل. علم نیز به چنین چیزی راه نیافته است، زیرا علم به امور عادی راه دارد؛ نه امور غیر عادی. كرامت نیز در امور خلاف عادت جاری است.



[1] ـ مثنوی معنوی، دفتر ششم، بیت 3178.

[2] ـ همان، دفتر دوم، بیت 277.

[3] ـ ر.ك: نهج البلاغه، خطبه 192 (قاصعه).

[4] ـ الكافی، ج 1، ص 242 (باب فی شأن «اِنّا اَنزلناه فی لیلة القدر» و تفسیرها).

[5] ـ سوره اعراف، آیه 198.

[6] ـ سوره آل‏عمران، آیه 77.