اندیشه جوان

ا- نقش مسجد دردین اسلام:

يكى از نقش هاى اساسى مسجد آن است كه زمينه عبادت پر حضور و خالصانه را فراهم نمايد تا مؤمنان در آن جا با پرداختن به نماز و ذكر و دعا، زنگار غفلت از دل و جان بشويند و با خداوند متعال ـ به معناى واقعى كلمه ـ انس بگيرند.
ابعاد تربيتى مسجد به گونه اى با ابعاد عبادى آن مرتبط است; زيرا عبادت پرورش دهنده روح و روان آدمى بوده و پاسخ به آن در واقع، پاسخ به يك نياز طبيعى و مهم اوست. كسى كه نيازهاى جسمى و روانى خود را به طور منطقى پاسخ گويد شخصيتى متعادل مى يابد. مسجد با ايجاد آشنايى و پيوند ميان مؤمن با نخبگان و صالحان جامعه، بسترى مناسب براى پرورش و تربيت روحى، اجتماعى وى فراهم مى كند. مسجد با فراخوانى پيوسته مسلمانان به جمع، روح جمع گرايى، انعطاف و نظم پذيرى را در آنان تقويت مى كند. افزون بر آنچه گذشت، مسجد معمولاً جايگاه طرح مشكلات و مباحث اجتماعى است و به طور طبيعى، با حضور در چنين مكانى روح تعهد و دردمندى در فرد ايجاد مى شود.

آنچه اكنون به عنوان «معبد» در ديگر اديان مطرح است، ارتباطى عميق و ريشه دار با جامعه و مسائل اجتماعى ندارد. اما مسجد در ارتباط با مسائل اساسى و بنيادين جامعه، نهادى مؤثر و داراى جايگاه است. مسجد كانون رايزنى و مشورت است. خداوند متعال پيامبر خويش را فرمان داده تا در كارهاى مهم، با مردم مشورت كند: «و شَاوِرهم فِى الامرِ.» (آل عمران: 159) مسجد، پايگاهى است كه رسيدن بدين مهم را عملى مى سازد. از اين رو، نويسندگانى كه مسجد را «مجلس شوراى مسلمانان» نام نهاده اند، سخنى گزاف نگفته اند.

مسجد هرچند يك واحد اجتماعى كوچك، ولى نماد يك جامعه اسلامى و نمونه عينى حاكميت ارزش هاى اسلامى است. بنابراين، تحقق ارزش هايى از قبيل تقوا، علم، جهاد، برادرى، مساوات و عدالت بايد از مسجد آغاز شود. در سايه تجمع و انسجامى كه مؤمنان در مسجد مى يابند، مى توان بهترين تشكّل مردمى را براى مبارزه با منكرات و مفاسد اجتماعى پى ريزى نمود. جامعه اى كه در راه تحقق ارزش هاى اسلامى گام برمى دارد هيچ گاه از دستبرد و تجاوز دشمنان دين ايمن نمى ماند. «و لا يَزالونَ يُقاتلونَكم حتّى يَردُّوكم عَن دينِكم» (بقره: 217); كافران همواره با شما مى جنگند تا آن گاه كه شما را از دينتان برگردانند.

(2)